Criteriumgericht interviewen: pas op met het bevoordeeld gebruiken van het criterium in je vraag dat je juist aan het onderzoeken bent

Onze toetsexperts tippen💡

Zoals we vaker hebben benoemd, vindt in onderwijs steeds meer toetsing met een cgi plaatst (of wordt dit op z'n minst overwogen). Deze vraaggesprekken lijken immers "de" oplossing te zijn voor alle AI problemen bij toetsing. Toch is het opletten geblazen. Met slecht afgenomen assessments (of niet getrainde assessoren) staat namelijk de betrouwbaarheid van de oordeelsvorming op het spel.

Zo benoemen we tijdens onze trainingen altijd hoe belangrijk het is om de juiste woorden te kiezen (waar we het dan hebben over onwenselijke beoordelaarseffecten). Interessant is dat examinatoren hierbij kunnen leren van rechters. Of meer algemeen: van juristen.

Dit lijkt wat abstract, maar onderstaande post is hier - onbedoeld - een mooi voorbeeld van. Het gaat om het tweede deel: het verwijt richting de rechter.

Wat examinatoren kunnen leren van rechters (juristen)

Rechters leren namelijk dat ze tijdens de zitting niet het begrip gebruiken dat juist de inzet is van de zaak. Zij moeten voorkomen door te laten klinken reeds te weten wat hun oordeel is. Het werk van rechters is juist het toetsen van de feiten aan de rechtsvoorwaarden (lees: criteria) en hier onderzoek naar te doen.

In een verkrachtingszaak zal een rechter het woord verkrachting niet gebruiken en hierop een verdachte aanspreken als nog niet formeel bewezen is dat dit het geval is. Wat natuurlijk nog niet het geval is, want daarvoor dient de rechtszaak. Helemaal gezien de onschuldpresumptie die we in Nederland kennen.

Dit bericht en deze reactie op Linked geeft een mooi voorbeeld hiervan. Rechter bij de rechtbank Midden-Nederland) Judith A. wijst op de beperkingen die je als rechter hebt bepaalde begrippen te gebruiken tijdens een onderzoek ter zitting. Al lijkt tijdens een zitting alles te wijzen op verkrachting, dan nog moet het gebruik ervan in de onderzoeksfase worden vermeden. Om te voorkomen bevooroordeeld / vooringenomen te zijn of zo over te komen. Vervolgens is het natuurlijk wel de vraag wat dan de juiste woorden zijn (maar dat is aan de rechter gezien de feiten).

Meerwaarde voor examinatoren die een cgi inzetten

Dit voorbeeld kan ook een waardevolle les zijn voor assessoren / examinatoren die een criterium gericht interview afnemen.

Wat zijn bijvoorbeeld minder goede vragen in een cgi?

• Waarom heb je niet efficiënt gehandeld? (als het criterium juist efficiëntie is)
• Wat maakt dat je helder via mail hebt gecommuniceerd? (bij een criterium als heldere communicatie)
• Je hebt [dit en dat gedaan] en toch toonde je geen kritische houding? (criterium = kritische houding).

Juist als deze begrippen vastgesteld moeten worden, dan kunnen ze beter anders worden bevraagd. Dit om te voorkomen de indruk te wekken tijdens het cgi vooringenomen te zijn of dit al te zijn.